Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ) to rozwiązanie dla wszystkich, którzy nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu, ale chcą mieć dostęp do publicznej opieki zdrowotnej w Polsce. Dzięki niemu możesz korzystać z wizyt u lekarzy specjalistów, badań diagnostycznych czy leczenia szpitalnego bez obaw o wysokie koszty. W tym artykule wyjaśnię, ile dokładnie kosztuje takie ubezpieczenie, od czego zależy jego wysokość, a także jak krok po kroku załatwić wszystkie formalności w NFZ i ZUS.
Ile kosztuje dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ i jak je uzyskać?
- Miesięczna składka na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ w I kwartale 2026 roku wynosi 830,58 zł.
- Wysokość składki to 9% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału i zmienia się co kwartał.
- W przypadku przerwy w ubezpieczeniu NFZ może naliczyć jednorazową opłatę dodatkową, której wysokość zależy od długości tej przerwy i może wynosić od 1845,73 zł do 18457,28 zł.
- Z dobrowolnego ubezpieczenia mogą skorzystać osoby mieszkające w Polsce, które nie są objęte obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym ani nie są zgłoszone jako członek rodziny, np. freelancerzy czy osoby pracujące na umowę o dzieło.
- Procedura obejmuje złożenie wniosku i podpisanie umowy w NFZ oraz zgłoszenie w ZUS na druku ZUS ZZA w ciągu 7 dni.
- Możesz zgłosić członków swojej rodziny do ubezpieczenia bez dodatkowych kosztów, korzystając z formularza ZUS ZCNA.
Zacznijmy od konkretów. Ile dokładnie zapłacisz za dobrowolne ubezpieczenie w NFZ na początku 2026 roku? Otóż, miesięczna składka na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ dla I kwartału 2026 roku wynosi 830,58 zł. Kwota ta jest obliczana jako 9% podstawy wymiaru, którą w tym okresie jest 9228,64 zł. Ta podstawa to nic innego jak przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2025 roku, włącznie z wypłatami z zysku, zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS.
Warto zrozumieć, że wysokość składki nie jest stała. Jak wspomniałem, jest ona obliczana jako 9% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału. To mechanizm, który ma zapewnić, że składka odzwierciedla aktualną sytuację gospodarczą.
Z tego powodu muszę podkreślić, że wysokość składki zmienia się co kwartał. Zawsze aktualne dane można sprawdzić na stronie NFZ lub GUS. Pamiętaj, że składka jest miesięczna i niepodzielna. Oznacza to, że opłacasz ją za cały miesiąc, niezależnie od tego, czy korzystasz z ubezpieczenia przez jego część, czy cały. Termin płatności to zawsze 20. dzień następnego miesiąca.
Uwaga na przerwę w ubezpieczeniu: ile kosztuje "kara" za brak ciągłości?
Jedną z kwestii, która często zaskakuje, jest opłata dodatkowa. NFZ pobiera ją w przypadku, gdy miałeś ciągłą przerwę w ubezpieczeniu zdrowotnym. Uiszczenie tej opłaty jest warunkiem koniecznym do podpisania umowy o dobrowolne ubezpieczenie. Moim zdaniem, warto o tym wiedzieć z wyprzedzeniem, aby uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek.
Wysokość tej opłaty zależy od długości przerwy i jest obliczana jako procent podstawy wymiaru, która w I kwartale 2026 roku wynosi 9228,64 zł. Poniżej przedstawiam konkretne stawki:
| Długość przerwy w ubezpieczeniu | Wysokość opłaty dodatkowej |
|---|---|
| Przerwa od 3 miesięcy do roku | 1845,73 zł (20% podstawy) |
| Przerwa powyżej 1 roku do 2 lat | 4614,32 zł (50% podstawy) |
| Przerwa powyżej 2 lat do 5 lat | 9228,64 zł (100% podstawy) |
| Przerwa powyżej 5 lat do 10 lat | 13842,96 zł (150% podstawy) |
| Przerwa powyżej 10 lat | 18457,28 zł (200% podstawy) |
Warto wiedzieć, że istnieje możliwość rozłożenia opłaty dodatkowej na raty, zwłaszcza jeśli jej wysokość jest znaczna. W wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej możesz również ubiegać się o odstąpienie od jej pobrania. To ważne udogodnienia, które mogą pomóc w trudnym momencie.
Kto właściwie może skorzystać z dobrowolnego ubezpieczenia w NFZ?
Z dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ może skorzystać wiele osób. Najczęściej są to:
- Osoby pracujące na umowę o dzieło, które nie mają innego tytułu do ubezpieczenia.
- Freelancerzy i osoby wykonujące wolne zawody, jeśli nie prowadzą działalności gospodarczej.
- Osoby po zakończeniu pracy i przed podjęciem nowej, które nie są zarejestrowane jako bezrobotne w urzędzie pracy.
- Studenci, którzy nie podlegają ubezpieczeniu z innego tytułu (np. nie są zgłoszeni przez rodziców).
- Osoby wracające do Polski po dłuższym pobycie za granicą, które nie mają jeszcze pracy ani innego tytułu do ubezpieczenia.
Ogólne warunki, które trzeba spełnić, aby podpisać umowę, są proste: musisz być osobą mieszkającą w Polsce, która nie jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym ani nie jest zgłoszona jako członek rodziny osoby ubezpieczonej. To kluczowe kryteria, które decydują o możliwości skorzystania z tej formy ubezpieczenia.
Dobrowolne ubezpieczenie nie jest natomiast przeznaczone dla osób, które są objęte obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Dotyczy to na przykład pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia, prowadzących działalność gospodarczą, czy też osób posiadających status bezrobotnego zarejestrowanego w urzędzie pracy. W ich przypadku ubezpieczenie jest obligatoryjne i wynika z innych przepisów.
Ubezpieczenie krok po kroku: Jak załatwić formalności w NFZ i ZUS?
Procedura zawarcia umowy o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ jest stosunkowo prosta, ale wymaga przygotowania kilku dokumentów i wizyty w dwóch instytucjach. Oto, co musisz zrobić:
- Dowód tożsamości: Twój dowód osobisty lub paszport.
- Dokument potwierdzający ostatni okres ubezpieczenia: Może to być świadectwo pracy, decyzja o wyrejestrowaniu z urzędu pracy, lub dokument ZUS ZWUA. Potwierdza to ciągłość lub jej brak w Twojej historii ubezpieczeniowej.
Po podpisaniu umowy w NFZ, masz obowiązek zgłosić się w ZUS. Masz na to 7 dni od daty podpisania umowy. Musisz złożyć druk ZUS ZZA z odpowiednim kodem tytułu ubezpieczenia, który dla dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego to 24 10 XX. To bardzo ważny krok, którego nie możesz pominąć, aby Twoje ubezpieczenie było aktywne.
Na koniec przypomnę o terminowym opłacaniu składek. Pamiętaj, że składka jest płatna do 20. dnia następnego miesiąca. Regularne wpłaty są kluczowe, aby nie stracić ciągłości ubezpieczenia i móc bez przeszkód korzystać z opieki zdrowotnej.
Nie tylko Ty: jak ubezpieczyć swoją rodzinę bez dodatkowych kosztów?
Jedną z dużych zalet dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego jest możliwość zgłoszenia członków rodziny. Możesz zgłosić osoby, które nie mają własnego tytułu do ubezpieczenia, czyli na przykład niepracującego małżonka, dzieci (w tym studentów do 26. roku życia), czy wnuki. To świetna opcja, aby zadbać o zdrowie bliskich.
Procedura zgłoszenia członków rodziny jest prosta i odbywa się również w ZUS. Służy do tego druk ZUS ZCNA. Po prostu wypełniasz go, wskazując dane osób, które chcesz zgłosić, i składasz w ZUS.
Co najważniejsze, zgłoszenie bliskich jako członków rodziny nie podnosi wysokości Twojej miesięcznej składki ubezpieczonego. Płacisz tę samą kwotę, a cała Twoja rodzina zyskuje dostęp do publicznej opieki zdrowotnej. To moim zdaniem bardzo korzystne rozwiązanie.
Przeczytaj również: Artroskopia kolana na NFZ: Jak skrócić kolejkę i znaleźć termin?
Specjalne zasady dla wybranych grup: Ile płacą studenci-cudzoziemcy i wolontariusze?
Warto wiedzieć, że istnieją specjalne zasady dla wybranych grup, które mogą skorzystać z dobrowolnego ubezpieczenia na preferencyjnych warunkach. Na przykład, studenci i doktoranci spoza Unii Europejskiej płacą znacznie niższą składkę. Dla nich podstawa wymiaru składki wynosi 620 zł, co przekłada się na miesięczną kwotę składki w wysokości zaledwie 55,80 zł. To spore ułatwienie dla osób uczących się w Polsce.
Również wolontariusze mają swoje specyficzne zasady ubezpieczenia. Podstawą wymiaru ich składki jest minimalne wynagrodzenie, które od 1 stycznia 2026 roku wynosi 4806,00 zł. Oznacza to, że miesięczna kwota składki dla wolontariusza to 432,54 zł. Co ważne, w tym przypadku składkę opłaca podmiot korzystający z wolontariatu, a nie sam wolontariusz, co jest dużym udogodnieniem.
